PREZBITEROS i EPISKOPOI w antycznej literaturze greckiej

[BLyy]

Zacznę może właśnie od Flawiusza który jako argument najbardziej działa na psychikę:

1) Zupełnie nie domyślając się, że rozmawiają z bratem, poczęli się usprawiedliwiać, dawszy głos Rubelowi /Rubenowi/ jako najstarszemu(πρεσβύτατος) spośród siebie. Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Księga Druga VI, 3

2) Z niej urodzili mu się dwaj synowie, jeszcze przed nadejściem nieurodzaju: starszy(πρεσβύτερος) imieniem Manasses, czyli "dający zapomnienie", jako że obecne szczęście pozwoliło Józefowi zapomnie o minionej niedoli, a młodszy - Afrades /Efraim/, co znaczy "oddający", jako że odzyskał Józef wolność odziedziczoną po przodkach. Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Księga Druga VI, 1

3) Wyznaczył także sędziów i stróżów(ἐπισκόπους), którzy - rozpatrując sprawę poszczególnych ludzi - mieli ponad wszystkie względy przenosić sprawiedliwość i strzec jej równie gorliwie jak własnego życia. Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Księga 10, IV.1

4) Zacytuję teraz przydługawego Flawiusza, mogąc go skrócić, ale dzięki temu łatwiej prześledzimy kontekst "biskupstwa" :
3. Król Antioch więc, kiedy wracał z Egiptu wystraszony przez Rzymian, powiódł swe wojsko na Jerozolimę. Przybył tam w sto czterdziestym trzeci roku władztwa Seleucydów i zajął miasto bez walki, gdyż ci, którzy byli jego zwolennikami, otworzyli przed nim bramy. Zawładnąwszy w taki sposób Jerozolimą, zabił wielu mężów spośród wrogiego stronnictwa, zagarnął wiele pieniędzy i wrócił do Antiochii.
4. A po upływie dwóch lat, w roku sto czterdziestym piątym, dwudziestego piątego dnia miesiąca zwanego u nas Chasleu, a u Macedończyków Apellajos, w latach sto pięćdziesiątej trzeciej olimpiady, znowu podążył król z wielką armią pod Jerozolimę i udając, że przybywa z pokojem, zdradziecko zawładnął miastem. Tym razem jednak bogactwo świątyni sprawiło, że nie oszczędził nawet tych, którzy go dobrowolnie przyjęli; widząc bowiem, jak wiele jest w świątyni złota i innych bezcennych darów wotywnych, taką zapałał chciwością, że dla złupienia tych skarbów nie zawahał się nawet złamać układu, jaki zawarł ze swymi stronnikami. Ograbił świątynię, zabierając naczynia Boże, złote świeczniki, złoty ołtarz, stół i inne ołtarze, a nie zostawił nawet kotar sporządzonych z byssosu i szkarłatu i opróżnił nawet skarbce tajemne. Niczego zgoła nie zostawił, więc Judejczycy pogrązyli się w głębokiej żałobie. Zabronił im też składania ofiar, które codziennie poświęcali według nakazu prawa. Dokonawszy grabieży w całym mieście, wielu ludzi zabił, wielu również - około dziesięciu tysiący - pojmał żywych do niewoli wraz z żonami i dziećmi. Potem spalił najpiękniejsze części miasta, zburzył mury i zbudował w Dolnym Mieście twierdzę (Akra). Była ona dostatecznie wysoko połozona, aby panować z góry nad świątynią - w tym właśnie celu król zaopatrzył ją w silne i wysokie mury oraz wieże i osadził w niej załogę żołnierzy macedońskich. Pozostali jednak w Akrze również bezbożnicy i niegodziwcy spośród ludu i od nich obywatele doznali potem wielu strasznych krzywd. A wzniósłszy na ołtarzu świątyni ołtarz pogański, król zabił na nim wieprze, spełniając ofiarę nieprawą i obcą religii Judejczyków. Przymuszał ich do porzucenia obrzędów odprawianych na cześć ich Boga i do składania czci bogom, w których on wierzył. Rozkazał, żeby w każdym mieści i wsi urządzili okręgi poświęcone tym bogom, postawili ołtarze i codziennie składali na nich ofiary ze świń; i żeby nie ważyli się obrzezywać swoich dzieci - za wykroczenie przeciw temu zakazowi groził karą. Ustanowił też dozorców(ἐπισκόπους), któzy mieli pomagać w przymuszaniu ich do poddania się jego nakazom. Wielu wtedy Judejczyków - jedni z własnej chęci, inni z lęku przed zapowiedzianą karą - zastosowało się do rozporządzeń króla; ale najgodniejsi, ludzie o duszach szlachetnych, nie baczyli na jego wolę, większą przywiązując wagę do obyczajów ojczystych niż do kary, jaką król groził nieposłusznym. Józef Flawiusz, Dawne Dzieje Izraela, Księga 12, V.3

5) Kreon
A więc czuwajcie nad mymi rozkazy.
Przodownik Chóru
Poleć młodszemu straż nad tym i pieczę.
Kreon
Przecież tam stoją straże(ἐπίσκοποι) w pogotowiu. Sofokles, Antygona, przeł. K. Morawski, Gdańsk, 2000, str. 11

6) Ty, co przodujesz wśród gwiazd korowodu,
Pieśniom przewodzisz(ἐπίσκοπε) wśród mroczy,
Zawitaj, synu Zeusowego rodu!
Niechaj cię zastęp naksyjskich otoczy
Tyjad, co w szale od zmierzchu do rana
Tańczą i w tobie czczą pana. Sofokles, Antygona, przeł. K. Morawski, Gdańsk, 2000, str. 39
- tutaj jest określone jako czuwanie na czymś, opiekowanie się czymś, co myślę dość jednoznacznie określa, że biblijny biskup był opiekunem, czuwającym, będący strażnikiem, nadzorcą.

Podam jeszcze przykład ale niestety w grece nie udało mi się wyłapać patrząc na polski przekład, dlatego może mi pomożecie drodzy forumowicze:

7) Ustanowił dalej Solon radę złożoną z czterystu członków, a po stu z każdej fyli, a Radzie areopagitów zlecił czuwanie nad prawami, które zresztą już przedtem należało do niej, jako organu czuwającego nad ustrojem państwa. Rada Areopagu miała w pieczy największą część, i to najważniejszych, spraw państwowych; ścigała też wykroczenia, mając pełne prawo wymierzać grzywny i kary. Arystoteles, Ateny 8, str. 15
greka:
βουλὴν δ᾽ ἐποίησε τετρακοσίους, ἑκατὸν ἐξ ἑκάστης φυλῆς, τὴν δὲ τῶν Ἀρεοπαγιτῶν ἔταξεν ἐπὶ τὸ νομοφυλακεῖν, ὥσπερ ὑπῆρχεν καὶ πρότερον ἐπίσκοπος οὖσα τῆς πολιτείας, καὶ τά τε ἄλλα τὰ πλεῖστα καὶ τὰ μέγιστα τῶν πολιτικῶν διετήρει, καὶ τοὺς ἁμαρτάνοντας ηὔθυνεν κυρία οὖσα καὶ ζημιοῦν καὶ κολάζειν, καὶ τὰς ἐκτίσεις ἀνέφερεν εἰς πόλιν, οὐκ ἐπιγράφουσα τὴν πρόφασιν δι᾽ ὃ τὸ ἐκτίνεσθαι, καὶ τοὺς ἐπὶ καταλύσει τοῦ δήμου συνισταμένους ἔκρινεν, Σόλωνος θέντος νόμον εἰσαγγελίας περὶ αὐτῶν.
- Pomoże mi ktoś znaleźć podkreślając słowo które w tym przykładzie odnosi się do greckiego episkopos?

Teraz Septuaginta:
1) Mojżesz powrócił i zwołał starszych(πρεσβυτέρους) ludu, i przedstawił im wszystko, co mu Pan nakazał Wj 19,7
2) I wyszedł Mojżesz, by oznajmić ludowi słowa Pana. Następnie zwołał siedemdziesięciu starszych(πρεσβυτέρων) ludu i ustawił ich wokół namiotu. Lb 11,24
3) Wtedy Booz wziął dziesięciu mężów ze starszyzny(πρεσβυτέρων) miasta, powiedział do nich: «Usiądźcie tu!» I usiedli. Rt 4,2

Nowy Testament:
1) Odtąd zaczął Jezus wskazywać swoim uczniom na to, że musi iść do Jerozolimy i wiele cierpieć od starszych(πρεσβυτέρων) i arcykapłanów, i uczonych w Piśmie; że będzie zabity i trzeciego dnia zmartwychwstanie. Mt 16,21
2) Faryzeusze bowiem, i w ogóle Żydzi, trzymając się tradycji starszych(πρεσβυτέρων), nie jedzą, jeśli sobie rąk nie obmyją, rozluźniając pięść Mk 7,3
3) jeden ze Starców(πρεσβυτέρων) odezwał się do mnie tymi słowami: «Ci przyodziani w białe szaty kim są i skąd przybyli?» Ap 7,13
4) Skoro setnik posłyszał o Jezusie, wysłał do Niego starszyznę(πρεσβυτέρους) żydowską z prośbą, żeby przyszedł i uzdrowił mu sługę. Łk 7,3
5) Wtedy Piotr napełniony Duchem Świętym powiedział do nich: «Przełożeni ludu i starsi(πρεσβύτεροι)! Dz 4,8
- więc prezbiter nawet w Biblii nie ma żadnej konotacji kapłańskiej. Jest to zwykła starszyzna ludu. Coś jak rada starszych. Starszyzna zasiadała też w sanhedrynie o czym mówił Piotr w Dziejach 4,8. Starszyzna nie była kapłaństwem. Podobnie jak przyjrzy się w literaturze greckiej na słowo biskup. Nie ma żadnego związku z kapłaństwem. Jak przetłumaczymy dane słowo na nadzorca, strażnik, czuwający, opiekun - to wtedy samo takie tłumaczenie czytane przez przeciętnego Polaka, który nie dostrzeże żadnego w tym kapłaństwa, nawet jeśli mu się tego nie powie. Bo żadnego nadzorcę, strażnika czy opiekuna nie będzie kojarzył z kapłanem. Więc powinno się tłumaczy jako starszyzna(na wzór żydowski bo taka występowała od wieków) i nadzorca który czuwa nad wszystkim.

Natomiast kapłaństwem są wszyscy wierni:
1 Odrzuciwszy więc wszelkie zło, wszelki podstęp i udawanie, zazdrość i jakiekolwiek złe mowy, 2 jak niedawno narodzone niemowlęta pragnijcie duchowego, niesfałszowanego mleka, abyście dzięki niemu wzrastali ku zbawieniu - 3 jeżeli tylko zasmakowaliście, że słodki jest Pan. 4 Zbliżając się do Tego, który jest żywym kamieniem, odrzuconym wprawdzie przez ludzi, ale u Boga wybranym i drogocennym, 5 wy również, niby żywe kamienie, jesteście budowani jako duchowa świątynia, by stanowić święte kapłaństwo, dla składania duchowych ofiar, przyjemnych Bogu przez Jezusa Chrystusa. 6 To bowiem zawiera się w Piśmie: Oto kładę na Syjonie kamień węgielny, wybrany, drogocenny, a kto wierzy w niego, na pewno nie zostanie zawiedziony. 7 Wam zatem, którzy wierzycie, cześć! Dla tych zaś, co nie wierzą, właśnie ten kamień, który odrzucili budowniczowie, stał się głowicą węgł - 8 i kamieniem upadku, i skałą zgorszenia. Ci, nieposłuszni słowu, upadają, do czego zresztą są przeznaczeni. 9 Wy zaś jesteście wybranym plemieniem, królewskim kapłaństwem, narodem świętym, ludem [Bogu] na własność przeznaczonym, abyście ogłaszali dzieła potęgi Tego, który was wezwał z ciemności do przedziwnego swojego światła, 10 wy, którzyście byli nie-ludem, teraz zaś jesteście ludem Bożym, którzyście nie dostąpili miłosierdzia, teraz zaś jako ci, którzy miłosierdzia doznali. 1 P 2
- Więc po co iść do kapłana, skoro moja najbliższa mi rodzina też są kapłanami? Po co iść do kapłana do spowiedzi, skoro wszyscy są kapłanami wierzacy ludzie? Bo sam starszy i nadzorca nie są kapłanami dosłownie, tak samo jak każdy wierzący; są nim tylko duchowo, tak jak każdy wierzący. Podział na kapłaństwo i laikat jest podziałem sztucznym i niebiblijnym.

- podam jeszcze kilka przykładów by w moja praca lepiej wyglądała; także tutaj je zamieszcze. Pozdrawiam

[BLyy]

Potrzebuję znowu pomocy z Arystotelem:
Ty samym wzrastały i jego dochody, ponieważ ziemia była uprawiana a on od plonów ściągał dziesięcinę. Dlatego też ustanowił sędziów gminnych i sam często na wieś wyjeżdżał, sam zapoznawał się ze stanem gospodarstw i roztrzygał spory, ażeby ludzie nie wyjeżdżali do miasta i nie zaniedbywali prac. Arystoteles, Ateny 16, str. 26-27
greka:
διὸ καὶ τοὺς κατὰ δήμους κατεσκεύασε δικαστάς, καὶ αὐτὸς ἐξῄει πολλάκις εἰς τὴν χώραν, ἐπισκοπῶν καὶ διαλύων τοὺς διαφερομένους, ὅπως μὴ καταβαίνοντες εἰς τὸ ἄστυ παραμελῶσι τῶν ἔργων.
- do jakiego słowa w przekładzie polskim odnosi się pogrubione przeze mnie słowo?

O to Appian:
Satrapą Frygii, Licji i Pamfilii był wówczas Antigonos, którego Antypater przeprawiając się do Europy mianował zarządcą całej Azji. Podjął on oblężenie satrapy Kapadocji, Eumenesa, który przez Macedończyków uznany został za nieprzyjaciela. Appian, Historia Rzymska XI 53, str. 268
greka:
Ἀντίγονος δ᾽ ἦν Φρυγίας μὲν καὶ Λυκίας καὶ Παμφυλίας σατράπης, ἐπίσκοπος δ᾽ εἶναι τῆς ὅλης Ἀσίας ἐξ Ἀντιπάτρου περῶντος ἐς τὴν Εὐρώπην ἀπολελειμμένος Εὐμένη τὸν Καππαδοκίας σατράπήν, ψηφισαμένων εἶναι πολέμιον τῶν Μακεδόνων, ἐπολιόρκει. ὁ δὲ αὐτὸν ἐκφεύγει, καὶ τὴν Μηδικὴν ἐκρατύνετο ἑαυτῷ.
Mam rację? Dobre słówko zaznaczyłem?

[BLyy]

Znalazłem całkiem ładny fragment u Homera:
Możeś patron okrętu, włóczęga kupczący,
Stróż(?) ładug, towary sam dozorujący(?).
Homer, Odyseja, Księga 8, 160-165, str. 80

Mam tylko jeden problem. nie wiem do którego z pogrubionych przeze mnie słówek odnosi się słowo biskup.
Greka:
ἄθλων, οἷά τε πολλὰ μετ᾽ ἀνθρώποισι πέλονται,
ἀλλὰ τῷ, ὅς θ᾽ ἅμα νηὶ πολυκλήιδι θαμίζων,
ἀρχὸς ναυτάων οἵ τε πρηκτῆρες ἔασιν,
φόρτου τε μνήμων καὶ ἐπίσκοπος ᾖσιν ὁδαίων
κερδέων θ᾽ ἁρπαλέων: οὐδ᾽ ἀθλητῆρι ἔοικας.
- może mi pomoże ktoś? Czy jest biskupem ładunku czy sam biskupi towary?

[ShadowLady86]

Potrzebuję znowu pomocy z Arystotelem:
Ty samym wzrastały i jego dochody, ponieważ ziemia była uprawiana a on od plonów ściągał dziesięcinę. Dlatego też ustanowił sędziów gminnych i sam często na wieś wyjeżdżał, sam zapoznawał się ze stanem gospodarstw i roztrzygał spory, ażeby ludzie nie wyjeżdżali do miasta i nie zaniedbywali prac. Arystoteles, Ateny 16, str. 26-27
greka:
διὸ καὶ τοὺς κατὰ δήμους κατεσκεύασε δικαστάς, καὶ αὐτὸς ἐξῄει πολλάκις εἰς τὴν χώραν, ἐπισκοπῶν καὶ διαλύων τοὺς διαφερομένους, ὅπως μὴ καταβαίνοντες εἰς τὸ ἄστυ παραμελῶσι τῶν ἔργων.
- do jakiego słowa w przekładzie polskim odnosi się pogrubione przeze mnie słowo?

Odnosi się do słowa sędziów.

O to Appian:
Satrapą Frygii, Licji i Pamfilii był wówczas Antigonos, którego Antypater przeprawiając się do Europy mianował zarządcą całej Azji. Podjął on oblężenie satrapy Kapadocji, Eumenesa, który przez Macedończyków uznany został za nieprzyjaciela. Appian, Historia Rzymska XI 53, str. 268
greka:
Ἀντίγονος δ᾽ ἦν Φρυγίας μὲν καὶ Λυκίας καὶ Παμφυλίας σατράπης, ἐπίσκοπος δ᾽ εἶναι τῆς ὅλης Ἀσίας ἐξ Ἀντιπάτρου περῶντος ἐς τὴν Εὐρώπην ἀπολελειμμένος Εὐμένη τὸν Καππαδοκίας σατράπήν, ψηφισαμένων εἶναι πολέμιον τῶν Μακεδόνων, ἐπολιόρκει. ὁ δὲ αὐτὸν ἐκφεύγει, καὶ τὴν Μηδικὴν ἐκρατύνετο ἑαυτῷ.
Mam rację? Dobre słówko zaznaczyłem?

Tak

Znalazłem całkiem ładny fragment u Homera:
Możeś patron okrętu, włóczęga kupczący,
Stróż(?) ładug, towary sam dozorujący(?).
Homer, Odyseja, Księga 8, 160-165, str. 80

Mam tylko jeden problem. nie wiem do którego z pogrubionych przeze mnie słówek odnosi się słowo biskup.

Dozorujący.